Γρήγορη αναζήτηση
Διεγερτική ψύχωση από χρήση ψυχοδραστικών ουσιών (ICD-10: F10-F19)
Γενικές Πληροφορίες
Τι είναι η Διεγερτική Ψύχωση από Ουσίες;
Η ψύχωση είναι μια σύνθετη διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση διαταραχών στη σκέψη, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά του ασθενούς, χωρίς ο ίδιος να το αντιλαμβάνεται. Τα άτομα με αυτή τη διαταραχή αντιλαμβάνονται και ερμηνεύουν διαφορετικά την πραγματικότητα γύρω τους.
Η ψύχωση που προκαλείται από ουσίες, γνωστή και ως ψύχωση από διεγερτικά, αποτελεί συχνά αναφερόμενη κατάσταση στις μέρες μας και οφείλεται στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών. Στο πλαίσιο αυτό, η ψύχωση είναι αποτέλεσμα κατάχρησης συνταγογραφούμενων και μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων. Εκτός από την κατάχρηση ναρκωτικών, μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες περιπτώσεις, όπως η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η λήψη υψηλής δόσης συνταγογραφούμενου φαρμάκου ή ως ανεπιθύμητη ενέργεια κάποιου φαρμάκου.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διαφοροποιείται η ψύχωση που προκαλείται από φάρμακα από μια υποκείμενη ψυχική διαταραχή, προκειμένου να χορηγείται η κατάλληλη θεραπεία.
Αιτίες της Διεγερτικής Ψύχωσης από Ουσίες
Η ψύχωση που προκαλείται από ουσίες μπορεί να εμφανιστεί στις ακόλουθες περιπτώσεις:
- Κατάχρηση φαρμάκων με ή χωρίς ιατρική συνταγή
- Λήψη υπερβολικά υψηλής δόσης συγκεκριμένου φαρμάκου
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Ανεπιθύμητη αντίδραση σε συγκεκριμένο φάρμακο
- Ανεπιθύμητη αντίδραση από ακατάλληλη ανάμειξη φαρμακευτικών ουσιών
Οι κύριες φαρμακευτικές ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν ψύχωση ως ανεπιθύμητη ενέργεια:
- Παυσίπονα
- Κορτικοστεροειδή
- Αντιισταμινικά
- Φάρμακα καρδιαγγειακού συστήματος (β-αποκλειστές, αναστολείς διαύλων ασβεστίου, αναστολείς μετατροπής αγγειοτενσίνης, διουρητικά κ.λπ.)
- Μυοχαλαρωτικά
- Κυτταροστατικά
- Αντιπαρκινσονικά
- Αντικαταθλιπτικά
- Σπασμολυτικά
Επιπλέον, ορισμένα διεγερτικά ή κατασταλτικά φάρμακα μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε ψύχωση από ουσίες:
- Διεγερτικά: αμφεταμίνη, κοκαΐνη, μεθαμφεταμίνη
- Κατασταλτικά: βενζοδιαζεπίνες, μαριχουάνα, αλκοόλ
Η εναλλασσόμενη χρήση διεγερτικών και κατασταλτικών φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει ψύχωση που συχνά συγχέεται με διπολική συναισθηματική διαταραχή.
Διάγνωση της Διεγερτικής Ψύχωσης από Ουσίες
Για τη διάγνωση απαιτείται κλινική εξέταση, κατά την οποία ο γιατρός συλλέγει πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα, τον χρόνο εμφάνισής τους και τον πιθανό εκλυτικό παράγοντα. Συνεκτιμώνται επίσης το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, η κατανάλωση αλκοόλ ή καπνού, καθώς και η φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς.
Εκτός από το ιατρικό ιστορικό, απαιτείται ψυχιατρική εξέταση. Η διάγνωση τίθεται αρχικά ως πιθανή και οριστικοποιείται με την πάροδο του χρόνου, μετά από τακτική αξιολόγηση και ορισμένο διάστημα αποχής από τις ουσίες.
Κατά τη διαδικασία διάγνωσης είναι απαραίτητο να αποκλειστούν άλλες ψυχιατρικές διαταραχές με παρόμοια συμπτώματα, όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική συναισθηματική διαταραχή. Σε αντίθεση με τη σχιζοφρένεια, οι κλινικές εκδηλώσεις της διεγερτικής ψύχωσης εξαφανίζονται πλήρως μετά τη διακοπή των ουσιών και δεν υποτροπιάζουν.
Θεραπευτικές παρεμβάσεις
Θεραπεία της διεγερτικής ψύχωσης που προκαλείται από ουσίες
Η ψύχωση που προκαλείται από ουσίες αντιμετωπίζεται πρωταρχικά με τη διακοπή έκθεσης στον αιτιολογικό παράγοντα. Αυτό περιλαμβάνει τη διακοπή ναρκωτικών ουσιών και αλκοόλ, την αποφυγή υπερβολικών δόσεων φαρμάκων και τον ακατάλληλο συνδυασμό φαρμακευτικών ουσιών. Όλες οι ενέργειες αυτές γίνονται πάντα με τη συμβουλή και τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ιατρού. Άμεση ενημέρωσή του επιβάλλεται οποτεδήποτε εμφανιστούν κλινικές εκδηλώσεις μετά τη λήψη φαρμάκου.
Η συμπτωματική θεραπεία περιλαμβάνει τη χορήγηση αντιψυχωσικών, αντικαταθλιπτικών και άλλων φαρμάκων, όπως η κλοζαπίνη.
Η γνωσιακή ψυχοθεραπεία μπορεί επίσης να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς βοηθά τον ασθενή να κατανοήσει και να διαχειριστεί τις κλινικές εκδηλώσεις της νόσου, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τους παράγοντες που την προκαλούν.
Συμπέρασμα
Η διεγερτική ψύχωση από ψυχοδραστικές ουσίες αποτελεί σοβαρή, αλλά αντιμετωπίσιμη κατάσταση, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα και σωστά. Η έγκαιρη διαφοροποίησή της από άλλες ψυχιατρικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή, είναι καθοριστική για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας. Η διακοπή της επαφής με την αιτιολογική ουσία, σε συνδυασμό με φαρμακευτική αγωγή και γνωσιακή ψυχοθεραπεία, προσφέρει ουσιαστικές πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης. Η συνεχής ιατρική παρακολούθηση και η ενημέρωση του ασθενούς παραμένουν αναντικατάστατα εργαλεία στη διαχείριση της νόσου.
