Σχετικά με το Φόβο

από Χρήστος Φιοράκης
121 αναγνώσεις

Όλοι παρουσιάζουμε κάτι ανάλογο, να φοβόμαστε κάτι ή κάποιον, όπως μια εξέταση, έναν απαιτητικό δάσκαλο, έναν πιθανό κίνδυνο, τα σκυλιά και η λίστα συνεχίζεται.

Γνωστή η αίσθηση του φόβου, με ένα «κόμπο» στο λαιμό, με την καρδιά να αρχίζει να χτυπά γρηγορότερα, με τα πόδια μας να αδυνατούν να μας κρατήσουν ή και ακόμα να θέλουμε να τρέξουμε μακριά.

Υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους ως συναίσθημα , όμως ο φόβος διαφέρει από άτομο σε άτομο, ανάλογα με το τι τον προκαλεί, τις εκδηλώσεις του, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του κάθε ατόμου.

Γιατί φοβόμαστε;

Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν πολλές φορές γιατί φοβόμαστε. Ποιος είναι αυτός ο μηχανισμός που μας κάνει να τρέμουμε μπροστά σε κίνδυνο;

Υπάρχουν επιστημονικές απόψεις όπως αυτών των:

  • Οι εξελικτικοί που πιστεύουν ότι ο φόβος είναι γραμμένος στα γονίδια. Για την υποστήριξη αυτής της δήλωσης υπάρχουν  ορισμένες μελέτες. Από μελέτες, ανακαλύφθηκε ένας μικρός αλλά σημαντικός σύνδεσμος μεταξύ του γονιδίου 5-HTTLPR (που είναι υπεύθυνο για τη μεταφορά σεροτονίνης) και του άγχους ως γνώρισμα. Οι εξελικτικοί θεωρούν ότι ο φόβος είναι ένα χρήσιμο συναίσθημα, το οποίο συμβάλλει στην επιβίωση της ανθρώπινης φυλής. Επομένως, όταν προκύπτει μια απειλητική κατάσταση, ο φόβος μας κάνει να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας, επιβιώνοντας και διατηρώντας τη σωματική μας ακεραιότητα.
  • Οι συμπεριφοριστές ισχυρίζονται ότι φοβόμαστε γιατί “το σώμα μας υπόκειται σε συγκίνηση.” Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, ο φόβος προκαλείται από ένα σύστημα προειδοποίησης του ανθρώπινου σώματος, ώστε να είναι πιο προσεκτικοί όσον αφορά το περιβάλλον.
  • Οι γνωσιακοί ισχυρίζονται ότι ο φόβος προκαλείται από τις δικές μας σκέψεις: «φοβόμαστε γιατί το σκεφτόμαστε».
  • Οι Κοινωνιολόγοι  ισχυρίζονται Σύμφωνα με το πολιτισμικό ρεύμα , φοβόμαστε γιατί έτσι διδάξαμε]. Έτσι, μέσω της εκπαίδευσης, παρατηρώντας τη συμπεριφορά άλλων ανθρώπων, μαθαίνουμε τον φόβο για ορισμένα πράγματα, καταστάσεις, ανθρώπους.

Αναρωτιέστε πιθανώς ποιο μέρος του σώματος είναι υπεύθυνο για την εμφάνιση και την εκδήλωση του φόβου. «Υπεύθυνο» για αυτό είναι ο πυρήνας της αμυγδαλής, όπου είναι το θεμελιώδες κέντρο συντονισμού για τον φόβο. Η αμυγδαλή βρίσκεται στον κροταφικό λοβό στην πλευρική περιοχή του εγκεφαλικού φλοιού.

Τι είναι ο φόβος;

Ο φόβος είναι, πρώτα απ’ όλα, ένα συναίσθημα . Είναι ειδικά για τον κίνδυνο και την αντίληψη του κινδύνου. Επιπλέον, είναι ένα από τα πρώτα συναισθήματα που εκδηλώνονται, στα μωρά. Επίσης είναι ένα ασυνείδητο συναίσθημα, που συχνά συνειδητοποιεί τον κίνδυνο μόνο αφού περάσει.

Ο φόβος είναι ένα συναίσθημα που μπορεί να μας «εκπαιδεύσει» . Οι ειδικοί λένε ότι ο φόβος μπορεί να «εκπαιδεύσει» με τέσσερις τρόπους:

  • Η εμπειρία ενός μοναδικού τραυματικού γεγονότος, όπως όταν το άτομο δέχεται επίθεση στο δρόμο τη νύχτα, μπορεί να αναπτύξει τον φόβο να βγει έξω τις τελευταίες ώρες.
  • Οι επαναλαμβανόμενες μικρές αγχωτικές εμπειρίες, όπως εάν το άτομο ταξιδεύει με αεροπλάνο, κατά την διάρκεια της πτήσεις μικρές αυξομειώσεις στην ομαλότητα της πτήσεις (κενά αέρος, αναταράξεις) , μπορεί να αναπτύξουν τον φόβο να ταξιδέψουν με αυτό το μέσο μεταφοράς
  • Η αναδρομική επίδραση : όταν κάποιος συνειδητοποιεί υπερβολικό κίνδυνο στον οποίο βρισκόταν σε μία προηγούμενη κατάσταση όπως σε ένα σεισμό.
  • Με επαγωγική επίδραση, έχει φανεί ότι μερικά παιδιά στη φροντίδα τους από ένα ενήλικα που φοβάται πολύ ένα συγκεκριμένο γεγονός (παράδειγμα τις αράχνες) , με τη σειρά τους και τα παιδιά, θα αναπτύξουν φόβο για αυτό.

Πώς εκδηλώνεται ο φόβος;

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο φόβος προκαλείται από την αμυγδαλή. Οι εκδηλώσεις του φόβου καθορίζονται από τη δράση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και των νευροδιαβιβαστών αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη. Έτσι, ο αναπνευστικός ρυθμός και ο παλμός επιταχύνονται, οι μύες συστέλλονται, τα χέρια αρχίζουν να τρέμουν, οι παλάμες ιδρώνουν, εμφανίζεται η αίσθηση του ξηρού λαιμού. Οι εκδηλώσεις αυτές, μας προετοιμάζουν για την αντίδραση ενόψει του κινδύνου.

Σύμφωνα με τους αγγλοσαξονικούς ψυχολόγους, υπάρχουν 3 πιθανές αντιδράσεις στον κίνδυνο, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε ατόμου:

  • fight (μάχη)
  • flight (φυγή)
  • freeze (ακινησία/ πάγωμα)

Αυτοί οι 3 τύποι αντιδράσεων είναι επίσης γνωστοί ως 3F.

Μέθοδοι για την καταπολέμηση του φόβου

Όλοι θέλουμε να σταματήσουμε να φοβόμαστε όταν αντιμετωπίζουμε κάτι. Ποιος δεν θα ήθελε να πάει σε μια σημαντική εξέταση χωρίς φόβο, να μην νιώσει αυτές τις ενοχλητικές εκδηλώσεις; Ωστόσο, ο φόβος δεν μπορεί να απομακρυνθεί εντελώς, είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό συναίσθημα. Μπορεί να μειωθεί, να ελεγχθεί μόνο.

Οι ψυχολόγοι προτείνουν τι να κάνουν για να κρατήσουν τον φόβο υπό έλεγχο :

Τον δεχόμαστε ως φυσιολογικό συναίσθημα. όπως είπα πιο πριν, ο φόβος είναι ένα πολύ φυσιολογικό συναίσθημα και δεν πρέπει να καταπιέζεται. δεν πρέπει να το κρύψουμε ή να ντρεπόμαστε ότι φοβόμαστε. Δεν υπάρχει τίποτα το μεμπτό στο γιατί να φοβόμαστε.

Για να ελαττώσουμε το συναίσθημα του φόβου εκλογικεύουμε την κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπίσουμε.  Για αρχή, μπορούμε να σκεφτούμε τι μας φοβίζει, την κατάσταση που θα βρεθούμε και μας προκαλεί τον φόβο. Κάποια κατάσταση που την αναλύουμε, που προετοιμαζόμαστε για αυτήν είναι λιγότερο τρομακτική από κάτι άγνωστο. Ο φόβος προέρχεται από αυτό που δεν γνωρίζουμε. Μπορούμε όμως να μάθουμε να τον ανεχόμαστε, αντιμετωπίζοντας τους φόβους σταδιακά, συστηματικά και πάντα υπό τον δικό μας έλεγχο. Η αντικειμενική ανάλυση των πραγματικών κινδύνων που μπορεί να αντιμετωπίσουμε: Όταν αναλύουμε με ακρίβεια και με ρεαλισμό τις καταστάσεις που φοβόμαστε, θα μειώσουν τον απειλητικό χαρακτήρα τους. Ένα λάθος που συχνά συμβαίνει είναι να μην προβληματιστούμε ποτέ για τους φόβους μας, γιατί μέσω της συμπεριφοράς αποφυγής, ο φόβος θα ενισχυθεί.

Φόβος εναντίον άγχους

Μέχρι στιγμής έχουμε μιλήσει για φόβο. Όλο και περισσότερο στις μέρες μας ακούμε και τον όρο “άγχος”. Είναι το ίδιο ;

Οι δύο όροι συχνά συγχέονται. Συνήθως, οι άνθρωποι που δεν είναι εξοικειωμένοι με τους ψυχολογικούς όρους θεωρούν ίδιο το φόβο και το άγχος. Λοιπόν, δεν είναι έτσι. Για να διευκρινίσουμε, ας δούμε τι είναι το άγχος.

Τι είναι το άγχος

Το άγχος είναι ένα ακαθόριστο αίσθημα δυσαρέσκειας ή φόβου που συνοδεύεται από κάποια αντίδραση από το αυτόνομο νευρικό σύστημα· η αιτία είναι συχνά μη ειδική ή άγνωστη για το άτομο· ένα αίσθημα φόβου για το μέλλον που οφείλεται σε επικείμενο κίνδυνο. Πιθανόν είναι ένα σημάδι με το οποίο προειδοποιείται το άτομο για τον επικείμενο κίνδυνο και του επιτρέπει να λάβει μέτρα για να αντιμετωπίσει την απειλή. Το άγχος ορίστηκε από τη Janet ως φόβο ανυπόφορου , ο οποίος εκδηλώνεται στο ψυχοκινητικό άγχος, τις φυτικές αλλαγές και τις δυσλειτουργίες συμπεριφοράς και έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

  • δεν έχει κίνητρα
  • αναφέρεται σε έναν επικείμενο και απροσδιόριστο κίνδυνο, προς τον οποίο εμφανίζεται μια στάση αναμονής (κατάσταση προειδοποίησης)
  • συνοδεύεται από την πεποίθηση της αδυναμίας και της αποδιοργάνωσης ενόψει του κινδύνου
  • σχετίζεται με συμπτωματολογία που προκαλεί σωματική δυσφορία
  • ενεργοποιείται ένας φαύλος κύκλος μέσω του οποίου διατηρείται το άγχος.

Πώς διαφέρει ο φόβος του άγχους;

Ο φόβος προκαλείται από έναν πραγματικό κίνδυνο , έχει ένα σαφές αντικείμενο , είναι βραχύβιος και εκδηλώνεται κυρίως σωματικά . Σε αντίθεση με τον φόβο, όπου ξέρουμε ακριβώς τι φοβόμαστε (σκυλιά, επίθεση στο δρόμο κ.λπ.), στην περίπτωση του άγχους δεν υπάρχει σαφές αντικείμενο, δεν ξέρουμε ακριβώς γιατί φοβόμαστε, ο κίνδυνος είναι μελλοντικός , ασαφές . Το άγχος εκδηλώνεται κυρίως διανοητικά , διανοητικά, μέσω ανησυχιών. Όσον αφορά τις ψυχικές διαταραχές, ο φόβος συνδέεται με φοβίες , ενώ το άγχος σχετίζεται με το γενικευμένο άγχος .

Print Friendly, PDF & Email
0 σχόλιο
0

You may also like

Χρησιμοποιώντας αυτή την ιστοσελίδα, συμφωνείτε με τη χρήση cookies. Παρακαλούμε να διαβάσετε προσεκτικά τους όρους και τις προϋποθέσεις που ακολουθούν, για τη δική σας ενημέρωση και ασφάλεια Συμφωνώ Περισσότερα

Όροι & Προϋποθέσεις